|
İzmir’e 50 km, Kolophon’a ise 15 km uzaklıktaki bir
liman kenti olan Notion, bugünkü Ahmetbeyli köyünün sınırları
içindedir. Günümüz köylüleri tarafından “ Kale “ olarak
adlandırılan akropol, iki tepe üzerine oturuyor ve kentin baş
tanrıçası Athena Pollias’a adanmış olan tapınak, akropolün batı
tepesi üzerinde denize tümüyle hakim bir konumda bulunuyor.
Herodotos’a göre Notion bir Aiol kentiydi ve Aioller bereketli
toprağa sahip, ancak havası İonlarınki kadar güzel olmayan ülkede
yaşıyorlardı. Notion da Kolophon gibi, Attika-Delos deniz
birliğinin bir üyesiydi.M.Ö. IV yy.ın üçüncü çeyreği içinde
Anadolu’ya Büyük İskender ile gelen özgürlük ve barış dönemi, M.Ö.
323 yılında, onun ölümü ile son bulur. Bu tarihten itibaren
Anadolu’daki Helen kentleri için çok karmaşık ve kanlı bir süreç
başlar.
M.Ö. III yüzyılda Kolophon ile Notion, bir ortak vatandaşlık
anlaşması yaparak politik bir birlik oluşturdular. Bu döneme
tarihlenen yazıtlarda sıklıkla Notion’da yaşayan Kolophonlu
bireylerin adları geçmektedir.
Notion M.Ö. 218 yılında Pergamon kralı Attalos I‘e bağlanır. M.Ö.
196 yılında Suriye kralı Antiochos III’ün yönetimine girerse de
M.Ö. 191 yıllarında tekrar Pergamon kralı Eumenes II’nin eline
geçer. Apemeia barışı ( M.Ö. 188 ) ile de Magnesia savaşında Roma
ve müttefiklerinin yanında yer aldığı için Notion’a özerk statü
verilir.
M.Ö. 133 yılında başlayan ayaklanma sırasında Aristonikos
donanması ile Notion’a gelir, akropolü ele geçirir ve kenti
Romalıların Asya Eyaletine dahil eder.
Tarihi boyunca Notion bağımsız bir kent olduğu halde Kolophon’un
bir parçası gibi görünmüştür. Örneğin Notion’a “ Deniz üzerindeki
Kolophon “ ; “ Yeni Kolophon “ ya da “ Güneydeki Kolophon “ gibi
adlar verilirken Kolophon kentinin adını ise eski ya da Kuzeydeki
sözcükleri eklenerek iki kentin birbiriyle karıştırılması önlenmek
istenmiştir.
Kolophon’un tahribinden sonra sosyo-ekonomik yönden giderek çok
güçlü bir konuma gelmesine karşın, Notion hiçbir zaman sikke
basmamıştır. Kentin, Attika - Delos Birliğine ödediği verginin
azlığına ve sikke basmamış olmasına bakıldığında, Notion’un, en
azından Lysimakhos dönemine değin, Kolophon’a kıyasla sosyo-ekonomik
açıdan daha güçsüz bir konumda olduğu görülür. Kentin akropolünü
çevreleyen 4 km uzunluğundaki kale kulelerle desteklenen sur
Hellenistik dönemde inşa edilmiş, Roma döneminde de onarılmıştır.
Kentin bugün için saptanmış olan ve ikisi de antik limana açılan
kapılarından biri kuzeyde, diğeri ise batıda yer almakta, ayrıca
surun güneydoğu köşesinde bir de merdivenli giriş bulunmaktadır.
Roma döneminde kentin, akropolün kuzeyinde yer alan tepenin
eteklerine doğru yayıldığı anlaşılmaktadır. Kentin Hadrianus
döneminde büyük imar çalışmaları içinde olduğu ve Athena Pollias
tapınağının bu dönemde inşa edildiği bilinmektedir. Hellenistik
tiyatronun da, yine bu dönemde Roma tiyatrosuna dönüştürüldüğü
sanılmaktadır.
Notion Bizans döneminde bir piskoposluk merkezi olmuş ve bu
konumunu uzun süre korumuştur. |
