|
Zeus Labrayndos'un kutsal alanı
olan Labraynda, eski Karia'da ( Güney Batı Anadolu ), bağlı
olduğu Mylasa ( Milas ) şehrinin 14 km. kuzey doğusunda yer
almaktadır. Sembolü çift ağızlı balta olan Zeus Labraunda
kutsal alanında en eski buluntular yaklaşık M.Ö. 700 yılına
aittir. 6. ve 5. asırlarda kutsal alan, sonradan tapınak terası
olarak kullanılan tek küçük bir suni düzeltiden oluşuyordu. 497'
de kutsal alanda bir savaş yapılır ve Karia ordusu müttefikleri
Milet'lilerle beraber Pers ordusuna yenililer. Kutsal
alandaki yapıların çoğunluğu Hekatomnid ailesi tarafından M.Ö.
4. yüzyılda yaptırılmıştır. Ünlü Moussollos da bu ailedendir.
Tapınak bu dönemde en önemli devrini yaşamıştır. Maussollos ( M.Ö. 377
- 352 ) ve İdirieus ( M.Ö. 351 - 344 ) adlı satraplar
zamanında burası yeni bir görünüm kazanır. 355 de Labranda'
daki yıllık kurban şöleninde Maussollos kendisine yapılan bir
suikast girişiminden son anda kurtulur. Olasılıkla bu mutlu
kurtuluş nedeniyledir ki burada; bir dizi suni teraslar, bir
veya iki giriş binası, küçük bir Dor bina ( olasılıkla çeşme
binasıdır ), anıtsal merdiven, iki geniş ziyafet salonu (
andronlar ), sündürmeli yapı ( oikoi diye adlandırılır ), stoa
ve etrafı sütunlu Zeus mabedi gibi geniş çaplı inşaat
projeleri başlatılmıştır. M.Ö. 344'de
İdrieus'un ölümüyle bu proje ve inşaat faaliyetleri son
bulmuştur. Kutsal alanın Kült yeri olarak kullanılması M.S..y.y.'da
meydana gelen büyük bir yangın felaketiyle sonlanmıştır.
Zeus Tapınağı : Tapınak
Terasının batı kısmında yer alan Zeus Tapınağının ön cephesi
doğuya bakar. Tapınağın ön ve arka cephelerinde altışar sütun,
yanlarda ise sekizer İyonik sütun vardı. Tapınak yapılan
ölçümlere göre 13.87 x 18.71 metre büyüklüğündedir.
Labraunda’daki Zeus tapınağı ile Priene’deki Athena tapınağı arasındaki
benzerliklere dayanılarak her iki tapınağın mimarının, Antik
çağın yedi harikasından Bodrum’daki Mausoleum’u da inşa eden
mimar Pytheos olduğu öne sürülmüştür. Pytheos’un önce
Labraunda’daki tapınağı, ondan sonra da Priene’deki tapınağı
inşa ettiği düşünülmektedir.
Andron (Ziyafet Yapısı
): İdrieus tarafından MÖ 351–344 yılları arasında inşa
edilmiştir. Ören yerindeki en iyi korunmuş durumda olan bu
yapının güney duvarı, pronaos temelinin seviyesinden 7.90 metre
yükseğe kadar ayaktadır. 12.26 metre genişliğinde ve niş
dâhil 22.13 metre uzunluğundadır. Yapı, ön cephedeki alınlığın
tepesine kadar toplam 10 metre yüksekliğe sahiptir. Cephesindeki
duvarın 1.85 metreye ulaşan böylesi kalın inşa edilmesinin
sebepleri arasında yapının depremlere karşı dayanıklılığını
artırmak olabilir.
Teras Evi :
Zeus Tapınağının güneyinde bulunan yapıdır. Bu yapının güney
duvarındaki iki kapı açıklığından girilen koridordan dört ayrı
odaya geçilmektedir. Büyük ihtimal hazine dairesi veya
depolama amacıyla MÖ 4. yüzyılda inşa edilmiştir. Yapının düz
çatısı tapınak terasının bir parçasıydı. Görünüşe göre bu çatı
Hellenistik dönemde çökmüş ve içerisi molozla dolmuştu ki, bu
durum Tapınak Terasının bu kısmının statiğini olumlu yönde
etkilemiş olabilir. Yapının doğudaki kapısında dar bir merdiven
yukarıdaki terasa erişimi sağlıyordu; onun da sağında ikinci bir
dar merdivenin izleri yer alıyor.
Günümüzde bu yapıya çatı yapılmış olup ve kazı ekipmanı ile buluntuların
saklandığı depo olarak kullanılmaktadır.
Çeşme
Yapısı :
Çeşme yapısının sade mermerden Dor üslubunda başlıklara sahip üç
tane kısa sütunu vardır. Sütunlar arasında alçak bir korkuluk ve
arkasında da bir su havuzu yer alır. Çeşme yapısının iki yanında
uzanan istinat duvarı MÖ 4. yüzyıl işçiliğine sahiptir ama çeşme
yapısı Hellenistik dönemde görülen bir tipte olup olasılıkla MÖ
2. yüzyılda eklenmiştir. Ancak istinat duvarının batı ucu,
muhtemelen Hekatomnos oğulları dönemine, yani MÖ 4. yüzyıla ait
merdivenin alt basamağı üzerine oturduğundan akla şöyle bir
düşünce geliyor: Bu 4. yüzyıl duvarı, aslında çeşme yapısının
arka duvarının da gerisindeyken buraya taşınmış olabilir. Bu
durumda, çeşme yapısının neden 4. yüzyıl duvarıyla mükemmel
şekilde hizalanmadığı da açıklığa kavuşmuş olur.
Gezi Notları:
Labranda Kutsal Alanına giden yol bozuk olduğu gibi o
bölgede aktif durumda olan madenlerden yük taşıyan
kamyonlarla her beş dakikada bir karşılaşmanız yolu
iyice zorlaştırmaktadır.
|
