 |
|
|
|
|
Apollon Smintheion |
|
Güncelleme : 17 - 01 - 2012 |
 |
 |
|
|
|
|
 |
|
 |
| |
|
|
Apollon Smintheion kutsal alanı, Troya
şehrindeki Athena tapınağından sonra Troas'ın en önemli
ikinci kutsal alanıdır. Önemi Anadolu'daki bilinen Apollon
kültleri içerisinde fare simgesiyle karşımıza çıkan tek
örnek olmasıdır.
Apollon Smintheus çiftçileri farelerden koruyan bir tanrı
olarak Troas bölgesinde ortaya çıkar. Kültün kökeni Girit'e
kadar gider. Bu kültü M.Ö. 2000'de Girit'den Anadolu'ya göç
edenlerin getirdiğini antik kaynaklardan öğreniyoruz.
Hamaksitos ve Khryse eskiçağ kentleri yakınında yer alan
Apollon Smintheus tapınağı, Hellenistik Çağ batı Anadolu
mimarlık sanatında kendine özgü mimari tasarım ve ona bağlı
özgün plastik yapıtları ile, arkeoloji dünyasında bugün de
önemini korumaktadır.
Tanrı Apollon’un Anadolu'da bir çok yerde sminthos fare kültü ile
ilişkili olarak karşımıza çıktığını ve onur gördüğünü
söyleyebiliriz.
M.Ö.150 yıllarında Ion stilinde yapılan tapınak, Troya şehrindeki Athena
tapınağından sonra Troas'ın en önemli ikinci kutsal alanı
sayılıyor. Apollon Smintheus tapınağının en dikkat çekici
yanı, konusunu Homeros'un İlyada destanında anlatılan Troya
Savaşı’ndan alan kabartmaları. İlyada anlatımlarının çeşitli
çağlarda vazolar üzerinde, duvar resimlerinde ve mermer
lahitlerde betimlendiği görülmüş. Ancak bir tapınakta, ilk
kez Gülpınar Apollon Smintheus’da rastlanmış.
Kabartma anlatımlar destandaki bölüm kurgularına göre
sıralanabiliyor. 120 metre uzunluğundaki kabartmaların
şimdilik sadece 24 metrelik kısmı ortaya çıkarılmış.
Arkeologlar, mimarlar ve sanat tarihçileri
için Hellenistik Çağ(M.Ö.330-30) ve mimarisi
çok sevilen ve ilgi duyulan bir konu olarak
karşımıza çıkar. Gülpınar Apollon Smintheus
Tapınağı da Hellenistik dönem için konusunu Homeros'un
Ilyada Destanı'ndaki Troya savaşından alan kabartmaları
yanında mimarî tasarım ve stili ile de dikkatleri üzerinde
toplar.
M.Ö.150 yıllarında Ion stilinde yapılan tapınak, kuzey-batı
Anadolu'da, Troas bölgesinde bugün için tek örnektir.
Tapınak'ta Hellenistik Çağ Anadolu mimarlığına imzasını atan
Mimar Hermogenes'in uyguladığı pseudodipteros (yalancı iki
sıralı sütun) plân tasarımı kullanılmıştır. Ön ve arka
cephelerinde 8, uzun kenarlarında ise 14'er sütun dizisi yer
alır. Tapınağın ölçüleri; dar yüzler 23.20 metre, uzun
kenarlar ise 41.65 metredir.
Alt yapısında üç farklı tür taş kullanılmıştır. Temel,
yöreye özgü volkanik tüf taşından yapılmıştır. Üzeri,
çevrede çok görülen andezit bazalt taşı ile kaplıdır. Temel
ve 11 basamağın en son kaplaması mermerdir. Mermer bloklarla
döşenen kutsal alan, üç odadan oluşur. Bunlar; giriş
sırasıyla, pronaos (kutsal ön oda), naos (kutsal oda) ve
opisthodomos (arka oda) tur. Naos'ta, Paroslu heykeltraş
Skopas'ın yaptığı ve 110 cm'lik bacak parçası ele geçen,
tanrı Apollon'un heykelinin yer aldığı bilinmektedir.
Stylobat denilen plâtformda yer alan ve Anadolu Attik tipi
bir kaide üzerinde yükselen 44 adet sütunun her biri üst
üste konmuş 7 parçadan (tamburdan) oluşur. Yedinci sütun
tamburu, boğa başı-çelenk süsleri veya mitolojik insan
figürleri ile bezelidir. Bu son tamburun üzerine gelen
başlık, Ion stilinde yapılmıştır. Sütunların üzerinde üst
yapı elemanları olarak sırasıyla, inci dizisi ile süslü
arşitrav (baştaban) ile friz adı verilen ve
üzerinde,Yunanlılar ile Troialılar arasındaki Troia
Savaşları'nı anlatan mitolojik konuları içeren kabartma
bloklar yer alır. Frizler Homeros'un İlyada Destanındaki
bölüm kurgularına göre sıralanabilmektedir
Yapı, daha sonra diş sırası (dentil), saçak (geison), üçgen
alınlık (pediment) ve kırma çatı ile son bulur.Tapınak,
yaklaşık olarak 5 katlı (15 metre) bir apartman
yüksekliğindedir. Marmara Adası mermerinden inşa edilen
tapınağın mimarı ve yaptırıcısı bilenmemektedir. |
| |
|
|
 |
|
 |
| |
|
|
 |
|
 |
| |
|
|
 |
|
 |
| |
|
|
 |
|
 |
| |
|
|
 |
|
 |
|
|
|
|
 |
|
 |
|
|
|
|
 |
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Gezi Ekibi ve Fotoğraflar : Eyyüp Gölebatmaz - Bilal Süren
Gezi Tarihi : 18 Nisan 2010 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|