|
|
|
|
Apollon Tapınağı Kazı Çalışmaları |
 |
|
|
Tarihçe
Apollon kehanet merkezi olan Didyma tahminen M.Ö. 2. binden 1. bine
geçiş döneminden itibaren vardır. Parlak dönemi anıtsal bir tapınağın
inşa edildiği M.Ö. 6. yüzyıldır. Bu tapınağın tahribinden sonra M.Ö. 330
yılında Yunan-Roma döneminin en büyük kutsal yapılarından biri olan
üçüncü Apollon Tapınağı'nın yapımına başlanmış, ancak hiçbir zaman
bitirilememiştir (Res. Apollon Tapınağı görüntüleri). M.S. 5. yüzyılda
tapınağın içerisine bir kilise inşaa edilmiş, sonraları bu yapı bir kale
olarak kullanılmıştır. Tapınağın etrafındaki yerleşim ise M.S 14.
yüzyıla kadar varlığını sürdürmüş olmalıdır.
Amaçlar
Bilimsel çalışmaların ana noktasını Apollon Kutsal Alanı'nın zaman
süresince uğradığı yapısal değişimi izlemek, metinlerden varlığı bilinen
Artemis, Afrodit ve Zeus Kutsal Alanları'nı aramak, Kutsal Alan
çevresinin altyapısını incelemek, 2000 yılı aşkın bir kullanım süresince
kült ve kült işlemlerindeki ve sosyal yada politik açılımdaki
değişimleri saptamak oluşturmaktadır. Didyma basit otonom kült yerinden
Milet şehrinin şehir dışı Kutsal Alanı haline gelişinin ve bundan sonra
yavaş yavaş konutların da katıldığı gelişimin incelenebileceği pek az
yerden biridir. 2000 yılından itibaren yapılan yeni araştırmalar antik
Didyma'nın topoğrafyası üzerinde yoğunlaşmaktadır, çünkü Apollon
Tapınağı ve Kutsal Yol dışında Kutsal alanlar ve yerleşim konusundaki
bilgilerimiz çok kısıtlıdır.
Araştırma Tarihçesi
1857- 58 yıllarında Ch.- Th. Newton Kutsal Cadde üzerinde yaptığı
kazılarda Brankhid heykelleri diye bilinen heykelleri bulmuştur. Apollon
Tapınağı´nın ön kısmı 1873 yılında iki Fransız arkeolog, O. Rayat ve A.
Thomas tarafından kazılmaya başlanmış ve daha sonra 1895-96 yıllarında
B. Haussoullier ve E. Pontremoli tarafından devam edilmiştir. Th.
Wiegand 1905-1913 yılları arasında Berlin Prusya Müzeleri (Preußische
Museen Berlin) adına bir işçi ordusu ile kazılar yapmıştır; Th. Wiegand
ve mimar H. Knackfuß tarafından, 1924- 26 yılları arasında yapılan bir
çalışma ile tapınak tamamen gün ışığına çıkartılmıştır. 1962 yılından
itibaren Didyma'da çalışmalar Alman Arkeloji Enstitüsü adına R. Naumann
ve K. Tuchelt başkanlıklarında sürdürülmektedir.
Güncel Çalışmalar
Son yıllarda çalışmalar Kutsal Cadde'nin sonunda yer alan mimari ve
arkeolojik buluntuların detaylı çalışılması ve doğal çevre üzerinde
bilgi edinilmesi üzerine yoğunlaştırılmıştır. Bu çalışmalara paralel
olarak 1993 yılında başlatılan Apollon Tapınağı'nın özenli ve dikkatli
konservasyon çalışmaları da sürdürülmektedir. Ayrıca 2000 yılından
itibaren Didim çevresinde jeofiziksel prospeksiyon çalışmaları ve Kutsal
Cadde'nin dış bölgelerinde kazılar yapılmaktadır. Bu kazılarda tespit
edilen arkaik tabakalarda yüksek kaliteli keramik, tunç levhalar,
silahlar ve kiremit parçaları bulunmasından ötürü, burasının bir kutsal
alan olma ihtimali yüksektir. Kutsal Cadde'nin diğer tarafında
imparatorluk dönemine ait bir hamamın ve buna ait bir çok galerilerin ve
devasa boyutlarda bir su sarnıcının bulunduğu büyük bir alan
kazılmıştır.Bu çalışmaların yanı sıra keramik, cam, metal, heykeller,
heykel kaideleri gibi buluntular ve bazı anıtsal yapılar üzerine yapılan
bireysel projeler de vardır.
Metotlar
Yeni araştırmalarda uygulanan çalışma sırası şu şekildedir:
1. Çözülmek istenen soruların oluşturulması,
2. jeofiziksel ön araştırmalar
3. Metot seçimi: Alan kazımı yada sondaj?
4. Kazıdan çıkarılanların korunması ve konservasyonu.
Sonuçlar
Yüzyılın başında Apollon Tapınağı'nın ortaya çıkartılmasına ve
incelenmesine yönelik olan ilk çalışmalardan sonra (Adyton
duvarlarındaki çizimlerin ve bu çizimlerin yapı ile ilişkisine yönelik
çalışmalar halen devam etmektedir) 1969 yılından itibaren çalışmalar
Kutsal Alan'ı bir bütün olarak görmeye yönelik olmuştur (Res.: Kazılan
alanlar). `Tapınak- Kutsal Alan- Yerleşim´ başlıkları altında
topladığımız çalışma programı içerisinde Kutsal Cadde'nin sonundaki kaya
bariyeri olarak adlandırdığımız alanda yaptığımız kazılarda su kaynağı
ve küçük yapılardan oluşan kutsal bir alan ortaya çıkartılmıştır. Burası
büyük bir ihtimalle M.Ö. 7. yüzyıldan İmparatorluk Dönemi´ne kadar
tapınılan bir tanrıçaya adanmıştır. Kutsal Cadde'de en eskisi M.Ö. 6.
yüzyıla tarihlenebilen beş tabaka tespit edilmiştir. Kısmen mermer
bloklarla kaplı olan en sonuncu tabakadır ve M.S. 101 yılında
yenilenerek tören alaylarında kullanılmıştır.1969 ile 1972 yılları
arasında Didyma´nın batısında evlerin ve yolların ortaya çıkartıldığı
bir alan kazılmıştır. Ele geçirilen buluntularla burasını Arkaik
dönemden M.S. 3. yüzyıla kadar tarihlemek mümkündür. 1984 yılında
Milet'ten Didyma'ya giden Kutsal Cadde'nin yaklaşık ortalarında
beklenmedik bir biçimde, insan ve sfenks mermer heykellerinin de
bulunduğu bir mezarlık alanı tespit edilmiştir.
İletişim kurulabilecek kişiler
Prof. Dr. Andreas Furtwängler, Institut für Klassische
Altertumswissenschaften, Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg
e-mail: furtwaengler@altertum.uni-halle.de
Dr. Axel Filges, Abteilung Istanbul des Deutschen Archäologischen
Institus kanalıyla, Gümüşsuyu / Ayazpaşa Camii Sok. 48, 80090 İstanbul,
Türkei,
Tel : +90-(0)212-252 34 90, Fax : +90-(0)212-252 34 91,
e-mail : sekretariat@istanbul.dainst.org
Yukarıdaki yazılar http://www.dainst.org/index_640_tr.html
sitesinden alıntıdır.
Emeği geçen herkese teşekkür ederiz
|
|
|
|
